rozmiar czcionki A A A
czytano 2266 razy

Co należy wiedzieć o kwasie foliowym

Foliany należą do grupy rozpuszczalnych w wodzie witamin B i muszą być dostarczane organizmowi z zewnątrz. Istniejące wątpliwości dotyczące wzbogacania niektórych produktów żywnościowych w kwas foliowy prowadzą do poszukiwania innych sposobów zwiększenia spożycia folianów wśród mieszkańców Europy.

Funkcje folianów

Foliany biorą udział w syntezie, naprawie i prawidłowym funkcjonowaniu kwasów RNA i DNA. Są niezbędne do wzrostu i podziału wszystkich komórek organizmu, co jest szczególnie istotne w okresie intensywnego wzrostu czyli w życiu płodowym i niemowlęctwie. U dzieci i dorosłych foliany, wspólnie z witaminą B12, biorą udział w produkcji czerwonych krwinek, co zapobiega występowaniu anemii (1). Niedobór folianów sprzyja występowaniu podwyższonego poziomu homocysteiny w surowicy krwi, co jest potwierdzonym czynnikiem ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca, zawału serca i udaru mózgu (2). Istnieją dowody, że wysokie spożycie folianów obniża ryzyko nowotworów u dorosłych, m.in. raka jelita grubego (3).

Źródła folianów w diecie

Zalecana ilość folianów dla dorosłego to 200 mikrogramów dziennie. Najbogatsze źródła folianów w diecie to: rośliny strączkowe, podroby (wątróbka), drożdże, warzywa zielonolistne, pomarańcze, orzechy. W celu zapobiegania niedoborom folianów zaleca się spożywanie przynajmniej 5 porcji owoców i warzyw dziennie (www.5aday.com).

Suplementacja kwasem foliowym

Najlepiej przyswajalną przez organizm ludzki formą folianów jest kwas foliowy. Jest on niezbędny do rozwoju i wzrostu płodu oraz dla uniknięcia wrodzonych wad cewy nerwowej (przepuklina oponowo-mózgowa i rdzeniowa). Istnieją dowody, że profilaktyczne zażywanie przez kobiety w wieku rozrodczym kwasu foliowego zmniejsza ryzyko wystąpienia takich wad o 50% (4).

Na początku lat 90. w niektórych krajach Europy przeprowadzono kampanię zachęcającą młode kobiety planujące macierzyństwo do zwiększenia spożycia produktów bogatych w foliany oraz do suplementacji diety kwasem foliowym w ilości 400 mikrogramów dziennie. Szczególnie jest to istotne kilka miesięcy przed zapłodnieniem i w ciągu kilku pierwszych tygodni ciąży. Akcja nie odniosła spodziewanych efektów, głownie dlatego, że kobiety są skłonne do zmiany stylu życia i sposobu odżywiania, dopiero kiedy maja pewność, że spodziewają się dziecka, czyli najczęściej kilka tygodni od poczęcia, a wtedy może być już za późno, ponieważ decydujące są pierwsze tygodnie ciąży - wtedy formuje się cewa nerwowa.

Wzbogacanie żywności kwasem foliowym

Sposobem zwiększenia spożycia folianów może być wzbogacanie podstawowych produktów żywnościowych np. mąki w kwas foliowy. W ten sposób kobiety w wieku rozrodczym oraz osoby o podwyższonym ryzyku choroby niedokrwiennej serca otrzymywałyby wystarczającą ilość kwasu foliowego. Metoda ta raczej nie jest akceptowana w Europie, ponieważ uważa się, że może ona nie przynosić korzyści w niektórych grupach populacyjnych. Wysokie dawki kwasu foliowego, zwłaszcza u osób w starszym wieku, mogą maskować objawy niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 i w efekcie prowadzić do uszkodzenia układu nerwowego (1). Suplementacja kwasem foliowym może również zakłócać przebieg leczenia niektórych nowotworów (5).

Sposoby zwiększenia spożycia folianów w żywności

Naukowcy wciąż poszukują skutecznych metod służących zwiększeniu spożycia folianów. Działająca w Unii Europejskiej fundacja Folate FuncHealth (6), zajmująca się sposobami zwiększenia zawartości naturalnych folianów w żywności, przedstawiła kilka propozycji (7):

    * stężenie folianów w produktach fermentowanych, takich jak chleb, piwo, wino, można zwiększyć przez zastosowanie szczepów drożdży bogatych w foliany,
    * poprzez właściwy dobór szczepów bakterii kwasu mlekowego w wytwarzaniu fermentowanych produktów mlecznych, takich jak sery, jogurty, można aż 20-krotnie zwiększyć zawartość w nich folianów,
    * zawartość folianów w żywności przetworzonej np. koncentraty zup, soki owocowe, można zwiększyć poprzez użycie bogatych w foliany odmian owoców i warzyw oraz stosowanie metod technologii produkcji minimalizujących straty folianów,
    * zawartość folianów w mące można zwiększyć stosując metody mielenia całego ziarna wraz z otrębami, które są bogatym źródłem naturalnych folianów.

Wciąż niewystarczająca podaż

Szacuje się, że postęp w technologii żywności oraz właściwy dobór produktów bogatych w foliany może podwoić obecne spożycie związków kwasu foliowego, jednak może być to nadal niewystarczające w stosunku do potrzeb. Dr Paul Finglas z brytyjskiego Instytutu Badań nad Żywnością a także kierownik projektu w fundacji FoodFuncHealth twierdzi że, nawet stosując urozmaiconą dietę, bogatą w naturalne foliany, nie jesteśmy w stanie pokryć zapotrzebowania organizmu na kwas foliowy w ilości chroniącej nas przed chorobami nowotworowymi i układu krążenia. Dobrym uzupełnieniem diety jest zażywanie preparatów zawierających kwas foliowy.

Piśmiennictwo:

   1. UK Food Standards Agency at www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/ vitaminsandminerals
   2. Strain JJ. Dowey L. et al (2004) B-vitamins, homocysteine metabolism and CVD. Proceedings of the Nutrition Society. 63; 597-603
   3. Duthie SJ. Narayanan S. et al (2004) Folate, DNA stability and colo-rectal neoplasia. Proceedings of the Nutrition Society. 63; 571-578
   4. MRC Vitamin Study Research Group (1991) Prevention of neural tube defects; results of the Medical Research Council Vitamin Study. The Lancet 338; 131-137
   5. Peters GJ, Hooijberg JH, et al (2005) Folates and anti-folates in the treatment of cancer; role of folic acid supplementation on efficacy of folate and non-folate drugs. Trends in Food Science and Technology 16;289-297
   6. FolateFuncHealth and EU funded pan EU project. For details visit www.ifr.ac.uk/Folate
   7. Jägerstad M. Piironen V. et al (2005) Increasing natural food folates through bioprocessing and biotechnology. Trends in Food Science and Technology 16: 298-306
   8. Finglas PM de Meer K. et al (2005) Research goals for folate and related B-vitamins in Europe. European Journal of Nutrition in press

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 01/2006

źródło: Europejska Rada Informacji o Żywności - EUFIC



Dodaj swój komentarz

Pod przeczytanym artykułem można dodawać komentarze. Jednak jeśli komentarz nie będzie dotyczył przeczytanego materiału nie zostanie on dodany przez administratora.

Jeśli chcesz się podzielić swoimi uwagami na temat strony lub napisać do nas w innych sprawach,
skorzystaj z formularza.


Imię:
Treść komentarza:


Przepisz kod z obrazka:

Wszelkie prawa zastrzeżone © Soluma | mapa witryny | login